سوره فیل؛ روایتِ شکوهِ نصرت الهی در برابر سپاه ابرهه
در ژرفای تاریخ، آنگاه که فیلها و لشکر انبوه ابرهه برای ویران کردن کعبه به راه افتادند، خداوند با پرندگانی کوچک و سنگهایی از سِجّیل، طومار آن قدرتِ پوشالی را در هم پیچید. سوره فیل، روایت همین لحظه شکوهمند است؛ لحظهای که اراده الهی، نیرنگِ جبّاران را در گمراهی قرار داد و آنان را چون کاهِ جویدهشده بر باد داد.
خواندن این سوره تنها تلاوت چند آیه نیست؛ گویی ایستادن در همان نقطهای است که آسمان به دفاع از زمین برمیخیزد و به هر مظلوم میآموزد که پشت هر قدرتِ ستمگر، ارادهای برتر ایستاده است.
---
متن عربی سوره مبارکه فیل
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ
أَلَمْ تَرَ کَیْفَ فَعَلَ رَبُّکَ بِأَصْحَابِ الْفِیلِ ﴿۱﴾
أَلَمْ یَجْعَلْ کَیْدَهُمْ فِی تَضْلِیلٍ ﴿۲﴾
وَأَرْسَلَ عَلَیْهِمْ طَیْرًا أَبَابِیلَ ﴿۳﴾
تَرْمِیهِمْ بِحِجَارَةٍ مِنْ سِجِّیلٍ ﴿۴﴾
فَجَعَلَهُمْ کَعَصْفٍ مَأْکُولٍ ﴿۵﴾
---
ترجمه فارسی سوره فیل
به نام خداوند بخشنده مهربان
آیا ندیدی پروردگارت با اصحاب فیل چه کرد؟
آیا نیرنگشان را در گمراهی قرار نداد؟
و بر آنان پرندگانی گروهگروه فرستاد
که با سنگهایی از سِجّیل آنان را هدف میزدند
پس آنان را مانند کاهِ جویدهشده گردانید.
---
خواص خواندن سوره فیل در روایات شیعه
در منابع معتبر روایی شیعه، از امام صادق علیهالسلام چنین نقل شده است:
عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ عَلَیْهِ السَّلَامُ قَالَ:
«مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الْفِیلِ فِی فَرِیضَةٍ شَهِدَ لَهُ یَوْمَ الْقِیَامَةِ کُلُّ سَهْلٍ وَجَبَلٍ وَمَدَرٍ أَنَّهُ کَانَ مِنَ الْمُصَلِّینَ، وَیُنَادِی مُنَادٍ: صَدَقْتُمْ عَلَى عَبْدِی، قَبِلْتُ شَهَادَتَکُمْ لَهُ وَعَلَیْهِ، أَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ وَلَا تُحَاسِبُوهُ فَإِنَّهُ مِمَّنْ أَحْبَبْتُهُ أَنَا وَعَمَلُهُ.»
ترجمه:
امام صادق علیهالسلام فرمودند: هر کس سوره فیل را در نماز واجب بخواند، روز قیامت هر بیابان و کوه و کلوخی گواهی میدهد که او از نمازگزاران بوده است؛ و منادی ندا میدهد: «راست گفتید درباره بندهام؛ گواهی شما را برای او و به سود او پذیرفتم. او را بدون حساب وارد بهشت کنید، زیرا او از کسانی است که من و عملش را دوست دارم.»
منبع:
شیخ صدوق، ثواب الأعمال، باب ثواب قراءة سوره الفیل، حدیث ۱.
از سوی دیگر بحرانی، تفسیر البرهان، ذیل سوره فیل، همین روایت را نقل کرده است.
---
خواص خواندن سوره فیل در روایات اهل سنت
در تفاسیر معتبر اهل سنت، از اُبیّ بن کعب رضیاللهعنه روایت شده است:
عَنْ أُبَیِّ بْنِ کَعْبٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ:
«مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الْفِیلِ أَعَاذَهُ اللَّهُ مِنَ الْخَسْفِ وَالْمَسْخِ وَالْقَذْفِ.»
ترجمه:
هر کس سوره فیل را بخواند، خداوند او را از فرو رفتن در زمین، مسخ شدن و سنگباران و قذف نگاه میدارد.
منبع:
قرطبی، الجامع لأحکام القرآن، ذیل سوره فیل.
سیوطی، الدر المنثور، ذیل سوره فیل، به نقل از اُبیّ بن کعب.
نکته سندی:
بسیاری از روایات فضائل سورهها در منابع اهل سنت از نظر برخی محدّثان متأخر، ضعیف شمرده شدهاند؛ اما این روایت بهعنوان یکی از روایات مشهور فضائل سوره فیل در تفاسیر معتبر اهل سنت نقل شده است. در منابع شیعه نیز روایت ثواب الأعمال از جایگاه روایی قابل توجهی برخوردار است.
---
برخی ختمها و خواص منقول برای سوره فیل
در کتابهای خواص القرآن و دستورالعملهای اهل ذکر، برای خواندن سوره فیل آثاری نقل شده است که بیشتر جنبه تجربی و اخلاقی دارند. برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
· دفع شرّ دشمن و حاکم ظالم: خواندن سوره فیل بهصورت مداوم، بهویژه پس از نماز صبح، برای ایمنی از ستم و دفع شرّ دشمن سفارش شده است.
· ایمنی در سفر: همراه داشتن نوشته سوره فیل یا خواندن آن هنگام آغاز سفر، در برخی منابع برای محافظت از خطرات راه نقل شده است.
· ختم هفتروزه برای دفع ظلم: خواندن ۷ بار سوره فیل پس از نماز صبح به مدت ۷ روز، برای دفع شرّ ظالم و جلب نصرت الهی توصیه شده است.
· ختم چهلویکبار در شب جمعه: در بعضی کتابهای دعایی، خواندن ۴۱ بار سوره فیل در شب جمعه برای رفع گرفتاری و نزول گشایش ذکر شده است.
تذکر مهم:
این ختمها و خواص، اگرچه در کتابهای معتبر دعایی و اخلاقی آمدهاند، اما نباید جایگزین عمل به احکام دین، توسل و دعاهای معتبر شوند. قرائت قرآن در هر حال ثواب و نورانیت دارد.
---
سخن پایان کاری
سوره فیل تنها یک روایت تاریخی نیست؛ آیینهای است که در آن هر مظلوم میتواند نصرت الهی را ببیند. هرگاه انسان در برابر قدرتهای بزرگ احساس تنهایی کند، این سوره به او یادآوری میکند که خداوند میتواند با کوچکترین عوامل، بزرگترین سپاهها را نابود کند؛ کافی است دل به او بسپارد و در مسیر حق ثابتقدم بماند.
---
تذکر:
این مطالب کپیبرداری شده نیست؛ لطفاً برای استفاده از این مطالب در سایتهای داخلی و خارجی با ذکر ۱۰ صلوات برای نویسنده آن بلامانع است.
برچسب:
نویسنده: یلدا میرزاپور